Ẩm thực Quảng Bình Ăn một lần nhớ một đời

Là nơi sinh sống của mười sáu dân tộc anh em tạo thành một vùng đất văn hóa đa dạng. Với vị trí chiến lược trung tâm của cả nước và nền văn hóa đặc sắc của địa phương, Quảng Bình có nhiều tiềm năng để phát triển du lịch. Ngoài nổi tiếng với nhiều danh lam thắng cảnh hữu tình và những di tích lịch sử đáng đến, Quảng Bình còn nổi tiếng với những phong tục tập quán truyền thống đa dạng và thú vị của nhiều dân tộc anh em sinh sống. Các dân tộc thiểu số này vẫn giữ truyền thống phân biệt của họ để lại di sản văn hóa vật thể và phi vật thể của Quảng Bình. Không chỉ có những danh lam thắng cảnh nổi tiếng thu hút du khách, du lịch Quảng Bình còn gây thương nhớ bởi những món ăn thơm ngon hấp dẫn - ăn một lần, nhớ một đời, mà chắc chắn những ai đã được nếm thử sẽ không thể nào quên !

Bánh Xèo Gạo Lứt

Ai đã từng ghé thăm Quảng Bình đều không thể quên được hương vị ấn tượng của món bánh xèo xứ Quảng, đặc biệt là bánh xèo Quảng Hòa. Bột bánh được làm từ gạo đỏ (gạo tẻ hoặc gạo lứt), nấu khá đơn giản nhưng cần có đầy đủ đồ ăn kèm: cá lóc, chuối ngự (một loại chuối dân dã), rau, bánh khô và nước mắm. Rau ăn kèm phải có giá đỗ và vừng. Giá đỗ phải được làm từ đậu đỏ hạt to và gạo tẻ, ngâm nước 5 tiếng sau đó xay với một số nước hai lần để hỗn hợp đạt chất lượng tốt nhất. Sau khi xay xong phần xay, người ta cho thêm chút muối, hành hoa băm nhuyễn vào trộn cùng gạo. Khi nấu, bạn cần đảm bảo nhiệt độ cao trước khi cho hỗn hợp gạo vào, do đó, kết cấu sẽ xuất hiện khi bánh chín. Tiếp theo, người ta nấu món ăn kèm: Cá lóc hấp nấm. Chuối lột sạch vỏ, ngâm với phèn chua hoặc chanh rồi băm nhuyễn. Sau đó, chuối được luộc chín và tạo thành hình con tôm và dùng với cá. Món ăn được phục vụ tốt nhất khi vừa chín tới, không nên gọi quá nhiều một lúc, bạn có thể yêu cầu thêm sau để thưởng thức trọn vẹn món ăn.

Khoai Deo

Với cái nắng chói chang cùng với hơi nước từ biển thổi vào trên đất Quảng Bình đã cho ra khá nhiều loại khoai ngon tuyệt vời mà một trong những đặc sản được chế biến từ khoai chính là khoai deo. Khoai deo ngon thường được chế biến từ loại khoai lang đỏ trồng trên đất thịt, sau khi luộc xong sẽ cắt thành từng lát và phơi khô khoảng 10 đến 12 nắng, độ dẻo của lát khoai tùy thuộc vào số lần phơi nắng ít hay nhiều. Vì hình dạng giống như củ sâm, lại chứa nhiều dưỡng chất nên khoai deo được người dân Quảng Bình ưu ái đặt cho tên “sâm đất”. Khoai deo đã trở thành món ăn thú vị của nhiều tầng lớp – từ bình dân lao động đến những cô cậu học trò lén giấu trong cặp sách mang đến lớp và cả những nhân viên văn phòng “ngồi nhai cho đỡ buồn”. Chầm chậm để vị ngọt bùi của lát khoai tan chảy nơi đầu lưỡi, cái cung cách thưởng thức mộc mạc đó phần nào thể hiện tâm hồn người Quảng Bình: từ tốn nhưng có chút chịu đựng, kham khổ.

Bánh Bột Lọc

Bánh bột lọc là một trong những đặc sản Việt Nam ngon nhất ở tỉnh Quảng Bình, có nguồn gốc từ thành phố Huế. Tôm bọc bột sắn lọc, mộc nhĩ và các loại gia vị khác tạo nên nét hấp dẫn riêng cho món ăn này. Tuy trông đơn giản nhưng những chiếc bánh này lại rất phức tạp để làm. Sau khi xay, lọc và trộn bột, phần bột dai được chia đôi. Một nửa bột được hấp trong thời gian ngắn cho đến khi nó trong suốt ở bên ngoài và một nửa ở bên trong chín. Bột chín và bột chưa nấu được trộn và nhào thành bột. Mỗi viên bột được nhân với nhân tôm thịt đã được xào kỹ và một số nguyên liệu khác, sau đó gói trong lá chuối. Bánh bột lọc sau đó được hấp cho đến khi chuyển sang màu trong suốt. Bánh bột lọc ăn cùng với nước mắm cay nồng, dùng với tương ớt sẽ mang lại một hương vị tuyệt vời trong miệng. Vì những loại bánh này khá rẻ và được bảo quản tốt nên  rất nhiều du khách mua về làm quà cho người thân trong gia đình.

Cháo Canh

Có lẽ cũng như phở với người Hà Nội, cháo canh gắn bó với người Quảng Bình như thức ăn không thể thiếu vào buổi sáng. Chỉ có điều nếu phở thưởng thức cả ngày lẫn đêm thì cháo canh chỉ bán một buổi. Món này cũng không bày bán nhiều như phở Hà Nội bây giờ (từ Bắc vào Nam, từ vỉa hè đến cửa hiệu) mà được chọn lọc bởi những cửa hiệu uy tín hay những thực khách sành sỏi. Giống như tính cách người Quảng Bình mộc mạc, chân chất, về hình thức cháo canh không đẹp mắt và cầu kỳ như phở. Sợi mì được làm khá thô sơ (nhào mịn, cán mỏng và cắt sợi theo cách thủ công) nên sợi to và dày chứ không mềm, mỏng như bánh phở. Nước dùng nhiều và có màu vàng ươm của thịt cua, chứ không sền sệt như tô bánh canh cua. Trong tô cháo canh có sự kết hợp của cá, tôm, thịt nạc… Trong đó, cá lóc là nguyên liệu không thể thiếu. Cá lóc sau khi luộc sẽ được bóc lấy thịt, xào, nêm vừa gia vị rồi thả vào nồi cháo canh đang sôi sùng sục. Những lát hành, ngò thái mỏng sẽ được rắc đều lên mỗi tô cháo canh đang bốc hơi nghi ngút để vội bưng đến cho khách thưởng thức. Cháo canh Quảng Bình còn lạ bởi được ăn kèm với rau cải xanh thái nhỏ. Tô cháo canh nóng hổi được trộn thêm những lát rau cải xanh sẽ điểm thêm màu sắc và hương vị tươi ngon. Vị cải xanh vừa ngọt vừa cay tạo cảm giác bùi bùi nơi sống mũi khi thưởng thức.

Lẩu Cá Khoai

Món ăn không thể bỏ qua khi đến Quảng Bình đó là lẩu cá khoai. Món ăn này khá đơn giản, đầu tiên bạn cắt cá thành ba hoặc bốn phần (tùy theo hình dạng của cá). Tiếp theo, cắt măng và cho tất cả vào nồi lẩu. Đợi vài phút nữa bạn cho cà chua, khế chua, nấm hương, me và dưa chua vào. Càng ngon hơn nếu chấm với nước mắm. Thịt của loài cá này ngon là hoàn hảo, nên chế biến càng đơn giản càng tốt. Chú ý không để cá chín kỹ. Bạn chỉ cho cá vào khi nước đã sôi. Sau khi cá chín, bạn gắp cá ra đĩa và thưởng thức khi cá còn nóng. Các quán ở Đồng Hới chuyên món lẩu cá khoai (có nơi gọi cá cháo). Chỉ cần nhìn tô cá đã ướp gia vị mang ra để trên bàn thôi thì nước miếng cũng đã chảy. Từng khúc cá trắng nõn nà, mũm mĩm như thách thức, khêu gợi. Cá được làm sạch, bỏ đầu, ruột, cắt đôi. Ướp cá khoai chỉ cần các loại gia vị bình thường như muối, ớt, bột ngọt nhưng luôn phải có thật nhiều cây nén (thuộc họ hành tỏi) được cắt mịn cả lá và củ nhỏ. Còn nồi nước lẩu gồm các loại như cà chua, khế, nấm, chua me, măng chua, dưa cải. Kể ra đơn giản nhưng không phải vị chỗ nào cũng ngon mà còn phụ thuộc vào bàn tay người chế biến. Một yếu tố quyết định nữa là cá phải thật tươi. Vừa nói năm ba câu chuyện, nồi nước đã sôi sùng sục trên ngọn lửa mạnh, lúc này mới gắp cá cho vào. Không nên cho hết cá vào nồi cùng lúc; một người ăn hai khúc một lượt, cứ cộng lại rồi cho vào, hết lượt này đến lượt khác. Không để cá quá chín vì sẽ nát ra và mất hết chất; chỉ cần sôi lên một chút là vớt ra chén. Ăn ngay sau khi bớt nóng, đừng để nguội cá sẽ tanh.

Rắn Biển

Đẻn biển chính là một loài rắn biển, thân nhỏ và thon, dài từ 1 đến 2 mét, có vảy, mình vằn da nhám, đầu nhỏ đuôi dẹt. Đẻn biển là loài có giá trị cao trong thực phẩm cũng như chữa bệnh. Đẻn gồm rất nhiều loại như đẻn kim, đẻn cá, đẻn sọc, đẻn bông, đẻn gai. Mỗi loại đẻn khi chế biến lại có hương thơm và vị ngọt khác nhau. Nào là cháo đẻn, đẻn hầm sả ớt, đẻn bằm xúc bánh đa, chả đẻn, đẻn nướng cuốn lá lốt và đẻn hầm thuốc bắc. Vì thế mà con đẻn luôn được du khách “thích mê” trước khi thưởng thức những món khác tại các nhà hàng ven bờ Nhật Lệ.

Tuy được chế biến dưới nhiều hình thức khác nhau nhưng nức tiếng nhất là tiết đẻn và ram đẻn. Tiết đẻn (hải xà huyết) là thứ mà du khách bốn phương tò mò muốn thưởng thức hơn cả. Người ta thường lấy tiết đẻn vừa hứng đem pha với rượu, rất thơm mà còn chữa được bệnh nhức xương. Bạn cũng có thể dễ dàng bắt gặp những bình rượu ngon được trưng bày, bên trong là những con đẻn được ngâm ít nhất 3 đến 5 ngày trước đó. Hãy một lần nhấm nháp hương vị của rượu tiết đẻn, bạn sẽ cảm thấy cái vị ấm nồng và hơi chát hòa lẫn, tạo nên cảm giác rất khó quên. Ngoài rượu đẻn thì ram cũng là một món ngon từ đẻn biển. Những con đẻn được làm sạch sẽ, lấy hết ruột và huyết đen trên sống lưng, băm thật nhuyễn rồi cho gia vị trộn đều. Ướp được một lúc cho thấm thì đem cuốn lại thành từng chiếc ram nhỏ, bắc lên chảo rán đều. Khi ấy, bạn sẽ cảm nhận một mùi thơm bốc lên thật cuốn hút, chưa ăn đã thấy thòm thèm! Một đĩa ram đẻn nóng hổi thơm ngon sẽ khiến du khách bốn phương muốn ở mãi không về.
Nếu có dịp về quê hương Quảng Bình, đến tham quan những địa danh nổi tiếng như Phong Nha – Kẻ Bàng, du khách đừng quên dừng chân bên bờ Nhật Lệ để thưởng thức món ram đẻn nóng hổi hay rượu đẻn thật đặc biệt nhé!

Không chỉ có những món ăn kể trên, Quảng Bình còn nhiều những đặc sản hấp dẫn khác. Còn chần chừ gì nữa mà không book ngay tour du lịch khám phá miền đất thú vị này nào !

Đinh Thị Huyền