Thành phố ngầm Kayasehir: Kỳ quan nghìn năm tuổi ở Cappadocia

1. Đôi nét về thành phố ngầm Kayasehir giữa lòng Cappadocia

Giữa vùng đất Cappadocia nổi tiếng với địa hình đá núi lửa độc đáo, thành phố ngầm Kayasehir hiện lên như một “thế giới bí ẩn” ẩn sâu dưới lòng đất. Trước khi đi sâu khám phá từng khu vực, hãy cùng tìm hiểu những thông tin tổng quan nhất về thành phố ngầm đặc biệt này.

1.1. Vị trí và lịch sử hình thành Kayasehir

Khác với nhiều thành phố ngầm khác phân bố rải rác tại Cappadocia, Kayasehir sở hữu vị trí đặc biệt khi nằm ngay bên dưới và bao quanh Lâu đài Nevşehir - khu vực trung tâm của toàn vùng. Chính vị trí này đã giúp Kayasehir không chỉ đóng vai trò là nơi trú ẩn, mà còn là một đô thị ngầm quan trọng gắn liền với đời sống chính trị, quân sự và tôn giáo thời cổ đại.

Điều thú vị là lịch sử của thành phố ngầm Kayasehir không xuất hiện trong các ghi chép cổ, mà chỉ được hé lộ từ một phát hiện tình cờ vào năm 2014. Trong quá trình triển khai dự án cải tạo đô thị, các thiết bị thi công bất ngờ phát hiện một lối vào kiên cố nằm sâu dưới lòng đất. Khi tiếp tục khai quật, toàn bộ khu vực nhanh chóng mở ra một hệ thống đường hầm và phòng ốc đồ sộ, vượt xa mọi dự đoán ban đầu.

Thành phố ngầm Kayasehir bề ngoài trông như dãy núi thông thường

Ngay sau đó, dự án xây dựng được tạm dừng để nhường chỗ cho công tác nghiên cứu khảo cổ. Các chuyên gia hàng đầu đã được mời tới và không khỏi kinh ngạc trước quy mô thực sự của công trình. Kayasehir không chỉ là một nơi ẩn náu đơn lẻ, mà được xác định là một “siêu đô thị ngầm” - nơi từng tồn tại các khu sinh hoạt, trung tâm quân sự, công trình tôn giáo và hệ thống phòng thủ hoàn chỉnh của người Byzantine.

Theo nghiên cứu sơ bộ, những khu vực cổ xưa nhất của thành phố ngầm Kayasehir có thể được hình thành từ thời kỳ Phrygian (khoảng thế kỷ VIII–VII TCN). Tuy nhiên, phải đến thời Byzantine, Kayasehir mới thực sự mở rộng và phát triển mạnh mẽ, đạt đến quy mô khổng lồ. Trong bối cảnh Cappadocia thường xuyên chịu ảnh hưởng của chiến tranh, thành phố ngầm Kayasehir đã trở thành lá chắn an toàn, bảo vệ hàng chục nghìn người dân.

Thành phố ngầm Kayasehir vô tình được phát hiện vào năm 2014

1.2. Quy mô và cấu trúc thành phố Kayasehir

Không đơn thuần là những hang đá nối tiếp nhau, thành phố ngầm Kayasehir được đánh giá là công trình quy mô lớn bậc nhất Thổ Nhĩ Kỳ. Theo ước tính, Kayasehir trải rộng trên diện tích khoảng 460.000 m² và có những khu vực ăn sâu hơn 100 mét dưới lòng đất, tạo nên một không gian sinh tồn khổng lồ hoàn toàn tách biệt với thế giới bên trên.

Về cấu trúc, Kayasehir sở hữu hệ thống hơn 3.000 phòng lớn nhỏ, được tổ chức khoa học và phân chia công năng rõ ràng. Bên trong thành phố ngầm này có đầy đủ kho chứa lương thực, khu bếp nấu, phòng nghỉ, khu sinh hoạt chung, cùng các không gian mang yếu tố tín ngưỡng. Sự đa dạng của từng khu vực cho thấy người dân Kayasehir từng duy trì một đời sống ổn định, có tổ chức và mang đậm dấu ấn văn hóa riêng.

Thành phố ngầm Kayasehir thực chất có quy mô rất rộng lớn

Toàn bộ công trình được đục khắc trực tiếp vào lớp đá tuff núi lửa mềm, loại vật liệu đặc trưng của Cappadocia, vừa dễ tạo hình vừa có khả năng cách nhiệt tốt. Các phòng và đường hầm được kết nối bằng những lối đi quanh co, chật hẹp, đan xen nhiều tầng lớp, hình thành nên một mê cung dưới lòng đất thực thụ. Chính cấu trúc phức tạp này đã tăng khả năng phòng thủ, tạo cho du khách cảm giác tò mò, hồi hộp và thích thú khi khám phá.

2. Kiến trúc đặc biệt của kỳ quan đô thị Kayasehir

So với nhiều thành phố ngầm khác tại Cappadocia, Kayasehir nổi bật nhờ quy mô rộng lớn và mức độ hoàn thiện hiếm thấy. Những đặc điểm kiến trúc độc đáo của Kayasehir chính là chìa khóa lý giải vì sao công trình này được xem là kỳ quan đô thị ngầm của Thổ Nhĩ Kỳ.

2.1. Dấu ấn của kiến trúc Byzantine

Thành phố ngầm Kayasehir mang đậm dấu ấn kiến trúc Byzantine, thể hiện rõ nét qua cách bố trí các phòng ốc và những công trình tôn giáo được chạm khắc sâu trong lòng đá. Mỗi khu vực đều được xây dựng có chủ đích, kết hợp khéo léo giữa yếu tố sinh hoạt, tín ngưỡng và phòng thủ, phản ánh trình độ kỹ thuật vượt trội của cư dân cổ đại.

Cấu trúc kiến trúc tại Kayasehir là sự hòa quyện của nhiều phương pháp xây dựng tinh vi, từ tường đá dày vững chắc đến hệ thống lối đi liên hoàn được bố trí khoa học. Các phòng chức năng được sắp xếp có tính toán nhằm đảm bảo độ bền lâu dài và mức độ an toàn cao cho cộng đồng sinh sống dưới lòng đất.

Các bức tường đá mang đậm dấu ấn Byzantine

Đặc biệt, hơn 60 nhà thờ, tu viện và nhà nguyện đã được phát hiện tại Kayasehir, minh chứng cho vai trò quan trọng của tôn giáo trong đời sống Byzantine. Nhiều công trình vẫn còn lưu giữ những bức bích họa fresco cổ, tái hiện các câu chuyện Kinh Thánh với màu sắc và đường nét đặc trưng, mang giá trị nghệ thuật và lịch sử vô cùng quý giá.

2.2. Mê cung các phòng đa chức năng

Hệ thống phòng ốc và đường hầm tại Kayasehir được ví như một mê cung phức tạp dưới lòng đất, đóng vai trò trung tâm trong sinh hoạt và phòng vệ của cư dân xưa. Các lối đi thường có kích thước hẹp, uốn lượn qua nhiều tầng, giúp hạn chế sự xâm nhập từ bên ngoài và tạo điều kiện để người dân dễ dàng ẩn náu khi xảy ra biến cố.

Không gian sống tại Kayasehir được thiết kế theo hướng đa chức năng, đáp ứng đầy đủ nhu cầu của một cộng đồng lớn trong thời gian dài. Bên cạnh khu nhà ở và nhà bếp, nơi đây còn có chuồng gia súc, hầm rượu vang, xưởng sản xuất thủ công, kho lương thực và hệ thống nhà thờ được trang trí công phu. Tất cả được liên kết chặt chẽ với nhau qua mạng lưới đường hầm chằng chịt, tạo nên một đô thị ngầm khép kín, tự cung tự cấp.

Bên trong Kayasehir là rất nhiều phòng ốc với đa chức năng

2.3. Hệ thống thông gió hoàn hảo

Một trong những yếu tố khiến Kayasehir trở thành kỳ quan đô thị ngầm chính là hệ thống thông gió và dẫn nước cực kỳ hiệu quả. Các ống thông hơi thẳng đứng được bố trí xuyên suốt nhiều tầng, giúp không khí luôn lưu chuyển, ngay cả tại những khu vực nằm sâu nhất dưới lòng đất.

Bên cạnh đó, cư dân Kayasehir còn khéo léo tận dụng ánh sáng tự nhiên thông qua các khe hở nhỏ trên trần, vừa đủ để chiếu sáng không gian sinh hoạt mà vẫn đảm bảo yếu tố an toàn. Hệ thống giếng nước, kênh dẫn và bể chứa được xây dựng bài bản, cung cấp nguồn nước ổn định cho đời sống hàng ngày, cho thấy tư duy kỹ thuật tiên tiến của người cổ đại.

Hệ thống thông gió bên trong cũng rất đáng khen ngợi

2.4. Những cửa đá khổng lồ

Điểm nhấn ấn tượng nhất trong kiến trúc Kayasehir chính là những cánh cửa đá hình tròn giống cối xay, có trọng lượng lên đến hàng tấn. Các cửa đá này được đặt tại những vị trí then chốt trong đường hầm, đóng vai trò như lớp phòng thủ cuối cùng của thành phố.

Điều đặc biệt là các cánh cửa đá chỉ có thể đóng mở từ bên trong bằng lực tay, giúp cư dân dễ dàng kiểm soát lối ra vào. Khi được lăn chốt, toàn bộ hệ thống đường hầm phía sau gần như trở thành pháo đài bất khả xâm phạm, bảo vệ tuyệt đối cho cộng đồng sinh sống dưới lòng đất trước mọi mối đe dọa từ bên ngoài.

>>> Xem thêm: Du lịch Thổ Nhĩ Kỳ tháng nào đẹp nhất?

3. Các trải nghiệm không thể bỏ lỡ khi đến với Kayasehir

Nếu bạn yêu thích những hành trình khác biệt và giàu chiều sâu văn hóa, Kayasehir chắc chắn là điểm đến không thể bỏ qua tại Cappadocia. Mỗi trải nghiệm tại Kayasehir đều mở ra một góc nhìn mới mẻ về cuộc sống của con người xưa:

• Đi bộ qua các đường hầm: Các lối đi uốn lượn, có đoạn hẹp và trần thấp, buộc du khách phải di chuyển chậm rãi khi men theo những đường hầm đá chằng chịt nằm sâu dưới lòng đất. Mỗi bước chân đều mang lại cảm giác hồi hộp, tò mò, như đang lần theo dấu vết của một thành phố từng tồn tại hàng nghìn năm trước.

• Chiêm ngưỡng nghệ thuật Byzantine tại các nhà thờ: Cơ hội ngắm nhìn những bức bích họa fresco mang đậm phong cách Byzantine, tái hiện các câu chuyện Kinh Thánh và đời sống tôn giáo thời cổ. Dù đã qua nhiều thế kỷ, nhiều tác phẩm vẫn giữ được bố cục và màu sắc đặc trưng, mang giá trị thẩm mỹ sâu sắc.

• Khám phá khu vực sinh hoạt: Tham quan các khu nhà ở, nhà bếp, kho lương thực, hầm rượu vang hay chuồng gia súc - tất cả đều được bố trí khoa học trong một không gian khép kín dưới lòng đất. Việc trực tiếp quan sát những khu vực này giúp bạn hiểu rõ hơn cách con người sinh tồn, tổ chức cuộc sống.

• Check-in, ghi lại kiến trúc độc đáo: Không thể thiếu việc ghi lại những khung hình ấn tượng. Ánh sáng tự nhiên len lỏi qua các khe đá, kết hợp cùng kết cấu thô mộc của tường đá và đường hầm cổ tạo nên những bức ảnh đầy nghệ thuật.

Check-in là một trong những hoạt động không thể thiếu khi đến với Kayasehir

4. Tips chuẩn bị cho hành trình khám phá thành phố ngầm Kayasehir

Trước khi bước xuống lòng đất Cappadocia để khám phá Kayasehir, du khách nên dành chút thời gian chuẩn bị để đảm bảo hành trình vừa an toàn vừa trọn vẹn cảm xúc:

• Thời điểm tham quan phù hợp: Để khám phá trọn vẹn Kayasehir, du khách nên ưu tiên đi vào buổi sáng sớm. Không chỉ có nhiều thời gian tham quan hơn, mà còn hạn chế tình trạng đông đúc, đặc biệt vào mùa cao điểm du lịch Cappadocia.

• Trang phục và giày dép chuyên dụng: Kayasehir có nhiều lối đi hẹp, trần thấp và mặt nền không bằng phẳng, vì vậy giày thể thao hoặc giày đế mềm, chống trượt là lựa chọn lý tưởng. Trang phục gọn nhẹ, thoải mái sẽ giúp bạn di chuyển linh hoạt trong suốt quá trình tham quan.

• Chuẩn bị đèn pin cá nhân: Dù hệ thống thông gió và ánh sáng tự nhiên được thiết kế khá thông minh, nhưng một số khu vực sâu bên trong vẫn khá tối. Mang theo đèn pin nhỏ sẽ hỗ trợ bạn quan sát rõ hơn các chi tiết kiến trúc, đường hầm.

• Mang đủ nước uống: Hành trình khám phá thành phố ngầm Kayasehir đòi hỏi bạn phải đi bộ nhiều và liên tục, vì vậy nước uống là thứ không thể thiếu.

• Hướng dẫn viên chuyên nghiệp: Nên đi cùng hướng dẫn viên để được giới thiệu rõ về kiến trúc, lịch sử của Kayasehir và không bị lạc trong đường hầm.

Lưu ý trước khi tham quan thành phố ngầm Kayasehir để có hành trình trọn vẹn

Khám phá thành phố ngầm Kayasehir là hành trình đưa du khách bước ra khỏi những điểm tham quan quen thuộc để chạm vào một thế giới hoàn toàn khác nằm sâu dưới lòng đất. Mỗi đường hầm, căn phòng hay bức bích họa bên trong đều kể lại câu chuyện về cuộc sống và niềm tin của con người xưa. Với những ai yêu thích lịch sử và kiến trúc, đây chắc chắn là điểm đến không thể bỏ qua trong hành trình khám phá Cappadocia.